Караткевіч Уладзімір Сямёнавіч
Шрифт:
Радзівіл. Ды ты што-о?
Iлья (выглянуўшы ў акно). Позна, Лаўрэн. Унь ужо ён вісіць, як груша.
Радзівіл. Тваё шчасце, крычавец. Іначай бы я загадаў яму павесіць цябе. Ён бы паве-е-есіў. Ён бым це жыця не пардоновал. Ён бы не злітаваўся.
Iлья. Ну так. Ён ваш слуга.
Радзівіл. Ну, пасол, што яшчэ?
Грабоўскі. Пляткараць пра ўзаемныя вашы падкопы.
Радзівіл. Пра ўсіх так. Лю-удзі-і.
Грабоўскі. То, каб выказаць вам сваю прыхільнасць, панскі брат пасылае вам скаргу ад крычаўскіх мяшчан на яго імя (падае грамату).
Радзівіл. А пры чым тут Марцін?
Грабоўскі. А яны просяць, каб ён адмаліў у караля Крычаўскае староства пад сваю ўладу.
Радзівіл. Ну, адмоліць? А я караля не паслухаюся. ПІто далей?
Грабоўскі. А далей, каб адбіў іх у вас.
Радзівіл. Ну, х-хай па-паспрабуе.
Грабоўскі. Ён не хоча. I выдае іх галавой, перадае вам скаргу, даводзячы тым сваю да вас зычлівасць.
Радзівіл. Гм... Ды... ды вось і я-я-яны тут. Што, хлопі, хочаце, каб мой брат вас у мяне адбіў?
Ілья. Ён вам далёкі брат. З другой галіны, няродны.
Радзівіл. Ну, дык ці хо-хочаце?
Лаўрэн. Пасля гэтай бязвіннай шыбеніцы (паказвае ў акно) – хочам.
Ілья. Ды ты што?!
Лаўрэн. Так. Яшчэ Людовік, кароль польскі, прысягаўся, што не будзе чужаземцам аддаваць старостваў і гарадоў. А ты каму аддаў? Іцкавічам драпежным?
Iлья. Чакай, Лаўрэн, дай я. (Падае князю грамату.) Там усё ёсць.
Радзівіл. А ты словам скажы.
Iлья (ён таксама рашыўся). Каралі і князі мелі намеснікаў-старостаў. Яны не толькі баранілі замкі княскія, не толькі старажылі спакой зямлі, але і каралі гвалт, крадзёж і разбой. А гэтыя? (Паказвае на Іцкавічаў.) Яны могуць твой замак у Крычаве – памежны, заўваж! – абараніць? Яны, калі прыйдзе гвалтаўнік, гонару жонак сваіх не абароняць. Мала таго, іхнім гонарам адкупяцца. Яны могуць старажыць спакой зямлі? Яны могуць толькі біць слабейшых і бяззбройных. I ці могуць яны караць гвалт, крадзёж і разбой, калі самі гвалцяць і рабуюць?
Лаўрэн. Права мяча старое замянілі правам бізуна. А нам лепей меч, чым бізун, лепей плаха, чым стайня.
Радзівіл. А калі раней ста-стайня, а пасля – пла-плаха.
Лаўрэн. Калі вачам сваім не верыш – спытай у гэтых вось сваіх, як ім ад мяне перапала. I ў нас шмат такіх.
Радзівіл. Новае права Польшчы датычыць.
Ілья. А ў нас зараз, вашым дбаннем, паўсюль Польшча.
Грабоўскі. Дазвольце мне, княжа, іх павесіць, саслужыць вам.
Гдаль. Басякі-і! Падманшчыкі!
Шмуйла. Княжа, сонца наша, аддай іх нам галавою. Аддай.
Радзівіл. Пачакай з шыбеніцай. Я вось ім лепей Іцкавічаў вярну. Што бу-удзе! А то яны да браціка дужа хочуць. Ты, пасол, раскажы мне, як там брацік?
Грабоўскі. Ды што. Гаворыць пра перасяленне душ.
Радзівіл. Ну гэ-гэ-гэта даўно. Ён мне раз сам сказаў, што нос у яго ве-вельмі доўгі, і таму ў мінулым жыцці ён, відаць, быў куліком. А ў будучым жыцці будзе сланом, на якім вялікі першасвяшчэннік бу-будзе ездзіць па Ерусаліме, а калі зноў вернецца ў чалавека, то сядзе на першасвяшчэнніка, які будзе аслом за свае грахі. Я ў яго пытаю: “А чым жа я стану?” А ён мне: “Кабаном за любоў да га-га-небнага дзярма”. Дурны брат зусім...
Аліцыя (ціха). Ды не, не такі ён і дурны.
Грабоўскі. Ходзіць у сінагогу. Вывучыў ужо, дрэнна, старагебрайскую і жаргон.
Пёкур. Гэта ён выбраў найлепшую рэлігію. А службу хрысціянскую прагнаў.
Грабоўскі. Рабіны вакол. Кожную пятніцу збіраюцца ў князя на борурухі, ядуць лапшу, шчупака і кугель.
Радзівіл. Пры-прыдуркаваты брат.
Грабоўскі. Шыбеніца кожны дзень цёплая.
Радзівіл. Гэта лухта!
Грабоўскі. I кошэры і шабасы дакладна выконвае. А на шабасах сядзіць у лапсердаку з ордэнам святога Губерта на шыі.
Пёкур. Божа! Ён бы яшчэ пад лапсердакам каўчэжац са святымі мошчамі насіў!
Радзівіл (Іцкавічам). Тут не да Крычава. Тут брат здурэў, а вы, морды, са сваімі мужыкамі.
Лаўрэн. Божа! Каб ён гэта сапраўды нас адбіў – да каго б трапілі?