Соль і перац
вернуться

Правасуд Уладзімір Рыгоравіч
Шрифт:
ЛЫСКА І ТРЭЗОР Жылі у дружбе Лыска і Трэзор. І вартавалі разам двор? Дзялілі памяркоуна будку, Што у двары тулілася ў закутку. З адной нат елі міскі Трэзор і Лыска. Хоць часам і недаядалі, Затое дужа добра сябравалі. Ды вось аднойчы, Калі на вуліцы трашчаў мароз, Забег да іх на двор Барбос: — Дзе я служу, дык на той склад Вартаўнік патрэбен акурат. Дык, можа б, пажадаў туды Трэзор? — Не, лепш я гэты павартую двор. А на пасаду тую Я Лыску вам рэкамендую. І новую пасаду Наш Лыска атрымаў ля склада. А тут яшчэ прыспела радасць — Зноў па пратэкцыі таго ж Трэзора — Стаў Лыска вартаваць кантору. І рос наш Лыска так, Што неўзабаве нат Уладкаваўся ён на мясакамбінат. Там не жыццё было, а рай? Якую хочаш ежу выбірай. Зажыў там Лыска І забыў свой двор, Дзе жыў яго старэйшы друг Трэзор. А той, як давялося туга, Успомніў і наведаў Лыску-друга, Каб той яму Чым-небудзь дапамог, А Лыска — ведама, зазнаўся — З Трэзорам нат не павітаўся І не пусціў Трэзора на парог. Вы ад мяне Мараль пачуць хацелі? Шукайце між людзей да байкі паралелі.
КАРОВА НА ПРЫЁМЕ Іван Пятровіч — Старшыня калгаса — Засеў за стол ранюткім часам, Каб зводку у раён падрыхтаваць Па мясу і па малаку, вядома. Ён працаваў да стомы, А лічбы аніяк падтасаваць не мог. Як ні круці — адны прарэхі. А тут, як кажуць, не да смеху: Калі паказчыкі ніжэйшыя, чым летась, То не пахваліць аніхто за гэта. Гарыць, як кажуць, план. — Дзе выйсце? — 3асмуціўся старшыня Іван.— Спаслацца на надвор'е, на умовы, Якія выручалі, і не раз? І ў гэты час якраз У кабінет да старшыні зайшла Карова, Замыкала яшчэ з парога, Наставіўшы на старшыню, як пікі, рогі. — Дык вось дзе акапаўся ты, мой мілы? Дзе той сянаж, дзе сілас, Які нам летам Ты абяцаў бесперастанку? Абрыдлі нам твае ўжо абяцанкі! Адказвай! Нацешыліся — годзе! Ці варта тут даводзіць, Што языком паабяцаць Той старшыня заўжды гатовы, Ды толькі малако на языку — ў каровы.
ЧАЙКА І ПАМОРНІК Ішоў аднойчы цеплаход ў адкрытым моры. Ляталі чайкі, чуўся іхні крык. Між іх шныраў Паморнік — Вядомы чаек рабаўнік. Ён быў у чаек на віду І не выказваў анічым сваіх намераў, Маўляў, дружыць хачу я з вам?! Можаце мне верыць!.. Ды тут астаткі ад абеду выкінулі з камбуза ў ваду. І чайкі кінуліся ў мора па здабычу. Адна, спрытнюшчая надзвычай, Схапіўшы добры мяса кус, Змяніла тут палёту курс І кінулася ўбок, што мела сілы. Паморніка тут быццам падмянілі Адразу страціў дружалюбнасць ён — Пагнаўся за той Чайкай наўздагон. (Рабаўніка прачнулася натура.) І ну атакаваць яе,— То збоку дзеўбане, То зверху наляціць віхурай, То заляціць наперад акурат, То ззаду атакуе, бы пірат. Пятляла наша Чайка сяк і так, Не выкруціцца ад Паморніка ніяк. А ён, злаўчыўшыся, прахвост, Як хопіць Чайку нашую за хвост, Што той балюча стала. І Чайка нема закрычала — Здабыча з дзюбы паляцела у мора, Якую на ляту перахапіў Паморнік, І тут паласаваўся ёю сам. «Народны капітал», «Зрастанне капіталу з працай», Спрабуюць з-за мяжы пераканаць. Ды нам Даводзіцца з такой хлусні хіба здзіўляцца, Ды пасмяяцца, калі мы у гуморы: Заўжды з сабою капітал прыносіў гора, Трымае ўчэпіста здабыткі капіталу спрут. На словах ён, вядома, за працоўны люд, На справе ж — дзейнічае так, як той Паморнік.
НАБОЖНЫ ВОЎК — Эх, шэры рабаўнік, стары ты стаў, стары! Хоць і бадзяешся ў бары, Ды спрыт не той, як гэта ты не ўтойвай,— Звяры сказалі неяк раз Ваўку.— Даволі награшыў ты на вяку. Пара б табе падумаць і пра тое, Як смерць сваю дастойна стрэціць, Бо ў пекла можаш трапіць на тым свеце... А там такіх, як ты, даўно чакаюць... «Напэўна, правільна яны ўсе разважаюць?— Падумаў Воўк.— Мне трэба прымірыцца І за сябе самому памаліцца, Каб не патрапіць у тым пекле на патэльню...» І хоць ён зборышчы любіў не вельмі (Бо воўчую з маленства звычку меў — Што сам упаляваў, дык тое сам і з'еў), На гэты раз парушыў звычку ён, Прыклыпаў сам у малітоўны дом. Ды вось бяда — малітвы там чытае, Дык прыкмячае, Як гэта ўжо было з ім неаднойчы: Ён богу моліцца, а думае па-воўчы: Каб дзесьці каля рэчкі Зарэзаць хоць авечку. Мілітарыст, калі яму паверыць, Ён — дабрадзей, Ён — за людзей, На справе ж — мае воўчыя намеры.
АСЁЛ АСЛОВІЧ Здарылася аднойчы так, Што захварэў на ферме Бык-важак, А статак трэба весці ў поле. Паблізу ж не было нікога болей, Адзін Асёл ля пуні аціраўся. Яму і даручылі гэту справу. Асёл узяўся за яе рухава, Абрадваны, што дачакаўся Такой увагі і пасады гэтай. Ён строем вывеў статак на палетак. Сачыў за ўсімі, Не пускаў далёка, Трымаў паблізу ўсіх, На воку. А хто не слухаўся (заўважым тут між намі), З аслінымі той знаўся капытамі. — Чаго да нас чапляешся ты ўсё, Шаноўны дзядзечка Асёл! — Заўжыць цялё і змоўкла на паўслове: — Я не Асёл табе!.. Для ўсіх — Асёл Асловіч! — Зароў тут наваспечаны важак І разышоўся так, што жахі І з той пары у статку ў адно слова Уторылі усе: — Асёл Асловічі.. — Асёл Асловіч! Мілы наш, парайце... — Асёл Асловіч, вы не наракайце... — Асёл Асловіч, нам дазвольце гэта... — Асёл Асловіч, вамі абагрэты... — Асёл Асловіч — гэта галава... А у адказ адно: — У-ва! У-ва-а! І так Асла да часу велічалі, Пакуль, наш Бык зноў статак не ўзначаліў. І знік асліны ў статку крык і гром — Асёл звычайным зноўку стаў Аслом. Замест маралі даў бы я параду: Асобу трэба паважаць, а не пасаду.
ДЫСЕРТАНТ У інстытуце аспірант Яфрэмау Займаўся дужа важнаю праблемай. Не спіць наш бедалага і не п'е, не есць — Вісіць праблема, бы на шыі гіры: Саскоў карова мае шэсць, А доіцца з іх усяго чатыры. Чаму чатыры? А калі б даілася хоць пяць,— 3 праблемай гэтай трэба разабрацца!— Дык вунь на колькі б можна ўдой падняць! Яна б давала літраў дваццаць пяць, Калі цяпер дае, напрыклад, дваццаць. Дык то ж адна карова. А калі іх сто? Была б прыбаўка літраў на пяцьсот. За дзень — пяцьсот! І ніякіх выдаткаў. Рака малочная цякла выдатна 3 чарніліцы і — проста на паперу. Фантазія ж не ведала ўжо ні мяжы, ні меры, Круцілася, бы нейкі калаўрот. Разлікі ўжо рабіліся на месяц і на год. І не на сто кароў. Яфрэмаў смела Прыбаўку падлічыў і па рэспубліцы, І па Саюзу ў цэлым. Нарэшце, ўзяў не пяць, а шэсць саскоў. Калі б усе давалі малако, Яго было б, як той вады ў рацэ. Ну, словам, хоць купайся ў малацэ. І ўсё падлічана старанна, Тэарэтычна усё абгрунтавана, Хоць сёння навуковую давай ступень. — Але ж тэорыя без практыкі ёсць спарахнелы пень,— Сябры сказалі. І неяк раз Яфрэмаў заспяшаўся у калгас, Каб даказаць такім вось малаверам, На практыцы тэорыю праверыць. Прыехаў у калгас ранюткім часам. (А старшьтня разумны быў у тым калгасе.) Ён выслухаў Яфрэмава ды кажа: — Прыбаўка дужа многа важыць. Але не будзем ставіць вам рагатак: А для навукі выдзелім вам статак. Адна умова: тое малако, Што з дадатковых атрымаеце саскоў, Сабе бярыце, самі спажывайце, А болей не дадзім, не наракайце. Дык згодны? — Згодзен! — адказаў Яфрэмаў. Рашаць прыняўся ён сваю праблему. Хадзіў ён ля кароў і так, і гэтак, У калгасе прасядзеў амаль што лета, Стаптаў там не адны пантоплі, А малака не атрымаў ні кроплі. Прызнацца, іншы раз Такія дысертацыі страчаюцца і ў нас. Ды з іх, як і з таго казла ўсё роўна, Ні малака, ні воўны.
ДУБ І ГРЫБ У дрэў-суседзяў на віду Рос Дуб, Развесіўшы свае шырока шаты. Камель яго — У некалькі абхватаў. Такіх Дубоў, бадай, Не знойдзеш болей — Ён волатам стаяў Над наваколлем! І познім вечарам, і ранкам Магутны Дуб лавіў маланкі. Часамі застываў у задуменнм. І аглядаў ён лес. Прыемна Было так Дубу-волату... Аднойчы Разбуджаны быў волат ноччу,— Пачуў ён галасок сярдзіты: — Па-добраму З дарогі лепш сыдзі ты! А не — дык паднатужуся ледзь-ледзь — Табе на гэтым месцы не ўсядзець! — Ты хто гакі? — Я — Мухамор! Я — цар сярод грыбоў адзіны, Расту я не па днях, А па гадзінах. Мне месца не саступіш — Дык у імгненне Я выверну цябе з карэннем! Ды Мухамор, як ні стараўся, Ні напінаўся,— Як Мухаморам быў, Так Мухаморам і застаўся — Засохнуў, спарахнеў і болей не прыўзняўся. А Дуб, як і раней, Над наваколлем узвышаўся.
СУСТРЭЧА Якіх здарэнняў не бывае ў ноч пад Новы год! Ну, узяць бы гэтае. Хоць і не ў іх натуры, А года Новага прыход Задумалі адзначыць Куры. На седала рашылі не садзіцца, як заўсёды, рана, А загаддзя падрыхтаваліся старанна — У складчыну сабралі усяго патроху: Адна прынесла бульбіну, другая дзесь знайшла гароху, А трэцяя ў дадатак Прынесла некалькі зярнятак, Каб быў дастатак за сталом. І справа стала толькі за пітвом, Якое Певень абяцаў прынесці. Даўно ўжо час за стол прысесці, Ды Певень дзесьці затрымаўся... А дзе? Калі у краму ён спяшаўся, 3 ім адбылося гэткае здарэнне: 3 суседняга двара сустрэў другога Пеўня. — Вітаю, браце, з Новым годам! Не шкодзіла б нам з гэтае нагоды... Пайшлі далей. ідуць ды размаўляюць. А тут і трэцяга, нарэшце, сустракаюць. І вось, пакуль ісці дадому, Рашылі прапусціць па чарачцы, вядома, Спачатку па одной за стрэчу, для прыліку. 3атым яшчэ... Затым пайшло скарэй... Пілі за Новы год ужо без ліку. Забыліся пра дом і пра Курэй. Я словы гэтыя належным чьнам Пад Новы год адрасаваў мужчынам